0.00 (0 głosów)

Ocena

ocena

Kutno - willa dra Antoniego Troczewskiego

Kategoria: Gmina Kutno

 

Właściciele i majątek

Doktor Antoni Fortunat Marian Troczewski urodził się 1 czerwca 1861 roku w Łomży w rodzinie o tradycjach patriotycznych – jego ojciec (także Antoni) uczestniczył w powstaniu styczniowym, zaś matka - Dionizja z Barańskich - działała w kołach pomocy społecznej na rzecz pomocy rodzinom poszkodowanym podczas powstania. W 1881 roku Antoni ukończył II Gimnazjum Guberialne w Warszawie i rozpoczął studia na Wydziale Lekarskim Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego, które ukończył pięć lat później. Jeszcze w czasie studiów był członkiem Związku Młodzieży Polskiej „Zet”, co dało początek jego aktywności społeczno-politycznej. Należał także do Ligi Narodowej, gdzie zaprzyjaźnił się z Romanem Dmowskim. W 1891 roku wziął ślub w warszawskiej parafii Wszystkich Świętych z Lubomirą Marią Gabrielą Piasecką, urodzoną w 1866 roku córką Józefa Adama Piaseckiego i Lubomiry Katarzyny Elżbiety Ostrowskiej. W tym samy roku małżonkowie przyjechali do Kutna. Na początku Antoni został lekarzem nadetatowym w szpitalu św. Walentego. Wkrótce został jego dyrektorem. Dzięki pracy i zaangażowaniu Troczewskiego kutnowski szpital szybko stał się jedną z najlepszych placówek w Królestwie Polskim. Początkowo doktor spotkał się z brakiem zrozumienia ze strony kutnowskiego społeczeństwa. Szybko jednak zyskał uznanie u pacjentów jako dobry człowiek i zwolennik bezpłatnego leczenia szpitalnego.

Troczewski brał czynny udział w życiu społeczno-kulturalnym Kutna. Z jego inicjatywy wybudowano Dom Dochodowy Straży Ogniowej, powołano pierwszą szkołę średnią w mieście – Szkołę Realną Polskiej Macierzy Szkolnej. Założył Towarzystwo Dobroczynności, Towarzystwo Muzyczno-Dramatyczne, Polską Macierz Szkolną, Towarzystwo Krajoznawcze, Spółdzielnię „Kutnowianka” i Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości stanął na czele kutnowskiego Związku Ludowo-Narodowego. Zainicjował założenie „Tygodnika Kutnowskiego”, którego był redaktorem i wydawcą. Zasiadał w radzie miasta i był członkiem wydziału powiatowego. W 1919 roku otrzymał tytuł honorowego obywatela miasta Kutno, a cztery lata później order Polonia Restituta. W 1920 roku został przewodniczącym Obywatelskiego Komitetu Obrony Państwa. Także Lubomira Troczewska udzielała się w życiu Kutna. To z jej inicjatywy powstało Towarzystwo Dobroczynności. Gdy w 1923 roku powstał projekt budowy sierocińca i ochronki, patronami tej instytucji wybrano dr Antoniego Troczewskiego i jego żonę Lubomirę. Lubomira Troczewska nie doczekała się otwarcia Ochronki i Sierocińca im. Doktorostwa Troczewskich. Do końca swoich dni pracowała w Radzie Opiekuńczej. Zmarła w lipcu 1925 roku. Doktor Antoni Troczewski zmarł 22 września 1928 roku. W uroczystościach pogrzebowych uczestniczyło kilka tysięcy osób, w tym również Roman Dmowski. Został pochowany na cmentarzu parafialnym w Kutnie.

Małżeństwo Troczewskich doczekało się dwóch córek. Zofia Stanisława wyszła za mąż za Witkowskiego. Jej losy nie są do końca znane, istnieją dwie wersje. Wg pierwszej Zofia zmarła w 1947 roku w Sosnowcu, pozostawiając troje dzieci. Wg drugiej razem z mężem i córką zaginęła podczas niemieckiej okupacji. Helena Stanisława Antonina Troczewska ukończyła studia z zakresu nauk politycznych. Wyszła za mąż za Albina Pique, komendanta Policji Państwowej w Kutnie. W czasie powstania warszawskiego była sanitariuszką i została kilkakrotnie ranna. Do emerytury pracowała jako pielęgniarka w łódzkim szpitalu im. Sterlinga. Zmarła bezdzietnie w 1986 roku.

 

Zespół architektoniczny 

W 1910 roku doktor Troczewski kupił w Kutnie willę na obecnej ul. 29 listopada 4. Był to budynek z 1897 roku, wzniesiony wg projektu znanego łódzkiego architekta Kazimierza Stebelskiego na planie nieregularnym, piętrowy, z neorenesansową dekoracją. Początkowo z tyłu budynku znajdował się secesyjny ogród, który zlikwidowano po II wojnie światowej. Troczewscy mieszkali w nim do 1920 roku. W okresie międzywojennym w willi miały swoją siedzibę organizacje i instytucje związane z obozem narodowym: Związek Ludowo-Narodowy, redakcja „Tygodnika Kutnowskiego” czy Polska Macierz Szkolna. W budynku odbywały się zebrania polityczne Narodowej Demokracji, której liderem w Kutnie do 1928 roku był Troczewski. Po II wojnie światowej w lokalu swoją siedzibę miała przychodnia przeciwgruźlicza, a obecnie znajduje się tu Urząd Stanu Cywilnego. Wkrótce ma się on przenieść do Urzędu Miasta Kutno, ze względu na planowany generalny remont willi.

 

Więcej zdjęć w Galerii

 

Źródła:

  • Kutnowski Słownik Biograficzny, Szkice o ludziach i czasach, t.1, Kutno 2015, s. 140.

  • Lesiak H., Prasa kutnowska w latach 1918-1939, Kutno 1986, s. 22.

  • Saramonowicz J., Stasiak P.A., Doktor Antoni Fortunat Troczewski (1861-1928). Lekarz, działacz społeczny i polityczny, Kutno 2013.

  • Saramonowicz J., Troczewski Antoni Fortunat Marian (w:) Kutnowski Słownik Biograficzny, Tom I, Kutno 2015, s. 136-141.

  • www.biogramy.kutno.pl
  • Wykaz zabytków wpisanych do rejestru zabytków nieruchomych woj. łódzkiego (stan na 30 września 2017 r.)

 

Zdjęcia:

  • Wizytacja terenowa 07-2016 i 27-10-2016 roku
Zespół Willowy
Skład zespołu Willa
Stan zachowania Niszczejący
Zastosowanie Urząd Stanu Cywilnego
Numer rejestru zabytków województwa łódzkiego 1144
Data wpisu do rejestru zabytków 1.06.1974
Dostępność Dostępny w godzinach pracy Urzędu

Lokalizacja

ul. 29 Listopada 4, 99-300, Kutno, Polska

Komentarze