0.00 (0 głosów)

Ocena

ocena

Pobórz - dwór

Kategoria: Gmina Oporów

Na przełomie XVIII i XIX w. dwór w Pobórzu był własnością rodziny Russjanów. Po śmierci Jacka i Marcjanny Russjanów majątek przypadł małoletniemu jeszcze Aleksandrowi. Zadłużony Pobórz został wystawiony przez wierzycieli na licytację, na której zakupił go Michał Skarżyński. Ten zmarł w 1832 r., a majątek po nim przejęła żona Józefa z Podczaskich Skarżyńska oraz trzej synowie: Jan, Ignacy i Feliks. W 1847 r. Józefa sprzedała swoją połowę majątku Feliksowi, trzy lata później swoje prawa do spadku sprzedał mu też Ignacy. W tym samy roku zmarła Józefa. W 1858 r. Feliks ożenił się z Józefą Niemojowską, z którą miał ośmioro dzieci: Adama Feliksa, Antoniego Feliksa, Józefa, Wandę Jadwigę, Marię, Elżbietę, Annę i Wandę. W 1896 r. zmarł Feliks Skarżyński, a dwanaście lat później jego żona. Pobórz przypadł Antoniemu Feliksowi Skarżyńskiemu. Otrzymał on staranne wykształcenie. W 1883 r. ukończył szkołę realnę w Łowiczu, następnie podjął dalszą naukę na Politechnice w Rydze (najpierw na wydziale mechanicznym, a później na chemicznym), którą ukończył w 1890 r. uzyskując tytuł inżyniera chemii. Po studiach przez dwa lata pracował w przemyśle cukrowniczym, jednak otrzymujac w spadku Pobórz porzucił to zajęcie i poświęcił się rolnictwu. Odbył gruntowne praktyki rolnicze, m.in. w graniczącym z Poborzem a przodującym ówczas w produkcji rolnej majątku Strzelce pruskiej rodziny von Treskow i przejął ojcowiznę. Antoni wziął ślub z Teklą Zielińską, z którą miał troje dzieci: Juliusza, Bolesława i Janinę. Antoni Skarżyński zapisał się w historii kutnowskiego rolnictwa jako wzorowy gospodarz, działacz społeczny i samorządowy ale głównie jako organizator kółek rolniczych. Był długoletnim prezesem Okręgowego Towarzystwa Rolniczego w Kutnie, członkiem zarządu Banku Ziemiańskiego, Zakładów Przemysłowo-Rolnych Ziemi Kutnowskiej, Syndyktu Rolniczego i Stacji Doświadczalnej. Wspierał budowę domu dochodowego straży ogniowej w Kutnie, szkoły realnej i bursy przy niej oraz cegielni w Kaszewach. W czasie wojny z bolszewikami zorganizował 3 szwadron Pułku Ułanów i pomagał wojsku. Młodszy syn Antoniego, Bolesław, ułan w 3 Pułku, poległ w kwietniu 1919 r. na polu bitwy pod Ejszyszkami. Starszy syn Juliusz, urodzony w 1898 roku, żonaty z Aleksandrą Gintowt-Dziewiałtowską był ostatnim właścicielem Poborza przed 1939 r. W 1945 r. majątek przejął Skarb Państwa i rozparcelował. Po 1945 r. we dworze mieściła się szkoła podstawowa. W połowie lat 80. dwór w Poborzu został sprzedany prywatnemu właścicielowi.

 

Dwór w Poborzu powstał na zamówienie Antoniego Skarzyńskiego w ostatniej dekadzie XIX w. Jest dziełem znanego architekta Apoloniusza Nieniewskiego. Usytuowany jest na naturalnym wzniesieniu, posiada cechy późnego klasycyzmu i neorenesansu. Jest to budynek na planie wydłużonego prostokąta o nieregularnej bryle złożonej z części parterowej oraz poprzecznej do niej trójosiowej części piętrowej. W części parterowej od frontu znajduje siętrójosiowy występ, przylegający do części piętrowej, poprzedzony niewielkim portykiem złożonym z dwóch kolumn toskańskich podtrzymujących trójkątny szczyt. Od ogrodu w części piętrowej znajduje się dwuarkadowa loggia, poprzedzona schodami i podobnym portykiem jak od elewacji frontowej.

 

Ciekawostki:

Z rodziną Skarżyńskich spokrewnieni byli Manteufellowie. W Poborzu często bywali: Tadeusz Manteuffel-Szoege, późniejszy wybitny polski historyk, mediewista, jego starszy brat Jerzy - profesor, filolog klasyczny, twórca podstaw papirologii w Polsce oraz Leon Manteuffel-Szoege, profesor chirurg, twórca polskiej szkoły chirurgii klatki piersiowej.

 

 Więcej zdjęć w Galerii

 

Źródła:

  • Lesiak H., Szlakiem dworów regionu kutnowskiego, Kutno 2007, s. 334-337.
  • Lesiak H., Wieś i dwór w powiecie kutnowskim (zarys dziejów w XIX i I połowie XX wieku), część I, Kutno 2003, s. 208-213.
  • Pakuła R., Wybrane obiekty dworkowe powiatu kutnowskiego w szerokim zarysie historyczno–konserwatorskim, Kutnowskie Zeszyty Regionalne, Tom XVI, Kutno 2012, s. 75-96.

  • Skuza T., Glinda M., Kutno i region kutnowski, Kutno 2008, s. 89.
  • Wykaz zabytków wpisanych do rejestru zabytków nieruchomych woj. łódzkiego (stan na 01.05.2015 r.)
  • www.szlachta.org.pl

 

Zdjęcia:

Zespół dworsko-parkowy
Skład zespołu dwór, park, spichrz, kuźnia
Obiekt opisywany Dwór, Park
Stan zachowania Niszczejący
Zastosowanie Własność prywatna
Numer rejestru zabytków województwa łódzkiego 484
Organ wpisujący do rejestru zabytków Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Łodzi
Data wpisu do rejestru zabytków 09.04.1979
Gminna ewidencja zabytków Brak

Lokalizacja

Pobórz 22A, 99-322, Pobórz, Polska

Komentarze